ميرزا محمد تقي الأصفهاني ( مترجم : مهدى حائرى قزوينى )
105
مكيال المكارم في فوائد دعاء للقائم ( ع ) ( مكيال المكارم در فوائد دعا براى حضرت قائم ( ع ) ) ( فارسى )
مىگويم : ممكن است سرّ نامگذارى حضرت قائم - عجّل اللّه فرجه الشريف - به قرآن عظيم همين باشد ، از جهت اينكه به قرآن امر مىكند و مردم را بر خواندن و عمل به آن وامىدارد و مظهر و ترويجكنندهء آن است . در تفسير البرهان از حسان عامرى نقل شده كه گفت : از حضرت امام باقر عليه السّلام دربارهء اين آيهء شريفه پرسيدم كه : وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ ؛ « 1 » [ اى پيامبر ] ما هفت آيت از مثانى و قرآن عظيم را به تو داديم . فرمود : تنزيل آن چنين نيست ، بلكه چنين است : و لقد آتيناك السّبع من المثاني ؛ « 2 » و همانا ما به تو آن هفت مثانى را عطا كرديم ، كه آنها ما هستيم و قرآن عظيم فرزند فرزند است . و از قاسم بن العروة از آن حضرت روايت شده كه : دربارهء قول خداى تعالى : وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي فرمود : هفت امام و قائم عليهم السّلام . « 3 » مىگويم : امّا تعبير به هفت امام شايد به اعتبار نامهاى ايشان است و در حديث اوّل فاطمه عليها السلام نيز موردنظر است و قرآن عظيم فرزند فرزند است كه همان حضرت قائم عليه السّلام مىباشد ، چنانكه در بحار از امير المؤمنين على عليه السّلام روايت شده كه فرمود : براى او دو نام هست : يكى پنهان و ديگرى آشكار ، آن اسمى كه مخفى مىماند ، احمد است و اسمى كه آشكار مىشود محمّد . « 4 » در تأييد مطلب مزبور حديثى است كه صاحب بحار الانوار از يونس بن عبد الرحمن به نقل از شخصى روايت كرده كه گفت : از حضرت امام صادق عليه السّلام دربارهء آيهء وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ پرسيدم . فرمود : ظاهرش سورهء حمد است و باطن آن فرزند فرزند است و هفتمين از آنها قائم عليه السّلام است . « 5 » بنابراين - احتمال دوم - عطف ( القرآن العظيم ) بر ( سبع ) از باب اين است كه بهطور ويژهاى از حضرت قائم عليه السّلام ياد شده باشد ، به خاطر امر مهمى كه در يادآورى از آن بزرگوار هست ، و امّا منظور از كلمهء مثانى ممكن است تمام آيات قرآن باشد ؛ كه مؤيّد اين احتمال است آيهء كريمه : اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ ؛ « 6 » خداوند بهترين سخنها را فرود آورد كتابى كه [ الفاظ آن ] همگون [ و معانى آن ] مكرر است .
--> ( 1 ) . سوره حجر ، آيه 87 . ( 2 ) . تفسير البرهان : 2 / 354 . ( 3 ) . البرهان : 2 / 354 . ( 4 ) . بحار الانوار : 51 / 35 . ( 5 ) . البرهان : 1 / 354 . ( 6 ) . سوره زمر ، آيه 23 .